بانگ گاوى چه صدا باز دهد عشوه مخر سامرى كيست كه دست از يد بيضا ببرد . تبديل شده به : . سحر با شعبده پهلو نزند دل خوشدار . . . شناخت قرآن - حق عقل در تفسير قرآن در دفتر 93 گفتيم : همان طورى كه بين روحيهء عقلى و روحيهء جمود در فقه اختلاف بود ، در تفسير نيز بود . بعضى به بهانهء « * ( من فسّر القرآن برأيه ) * . . . » هرگونه تعقل را نفى مىكردند و بعضى ديگر به آيات تدبر و تفكر استناد مىكردند . ابن قتيبه به حمايت اهل حديث كتابى به نام تأويل مختلف الحديث نوشت و شناعت متكلمين بر اهل حديث را مبنى بر حمل تناقضات و اكاذيب رد كرد . كتابى هم در تفسير و رد تفسيرهاى تعقلى نوشت . رجوع شود به ضحى الاسلام ، جلد 2 ، صفحهء 147 . شناخت قرآن - مسئلهء انسان و فطرت لازم است دربارهء اصل فطرت بحث شود كه آيا فطرت و طبيعت ذاتى كه قرآن بدان تكيه مىكند موجب ركود و انجماد انسان است ؟ اختلاف نظر ما با اگزيستانسياليسته در مسئلهء انسان ماندن و از خود بيگانه شدن ، كه آنها خودِ انسان را اين مىدانند كه هيچ خودى نداشته باشد بر خلاف ما كه خودِ انسان را اين مىدانيم كه بر فطرت اصلى باقى بماند ، و فطرت به منزلهء كادر حركت است نه به منزلهء حد و قيد و به منزله موتور محرك است نه به منزلهء سد و مانع . رجوع شود به بحث خوبى كه از اين جهت شده در ورقه هاى يادداشت روح ، خود واقعى و خود خيالى ) * ، شمارهء 38 .